Rize'nin Mavi Haykırışı: Deniz Kirliliği Balıkçıları İsyan Ettiriyor, Geçim Kaynakları Tehlikede!

Özet / Öne Çıkanlar
Rize'de kıyı balıkçıları, denizlere ve derelere kontrolsüzce bırakılan evsel atıklar, inşaat molozları ve balık çiftlikleri kaynaklı kirlilik nedeniyle büyük mağduriyet yaşıyor. Ağlarına balık yerine çöp takılan balıkçılar, yetkililerden acil çözüm beklerken, deniz ekosisteminin alarm verdiği belirtiliyor.
Karadeniz'in incisi Rize'de, deniz kirliliği alarm verici boyutlara ulaşarak yöre halkının ve özellikle kıyı balıkçılarının geçim kaynaklarını tehdit ediyor. Balıkçılar, her gün umutla denize açıldıkları ağlarını balık yerine tonlarca çöple dolu olarak topluyor, bu durum hem iş yüklerini artırıyor hem de Karadeniz'in zengin biyoçeşitliliğini yok ediyor. Yetkililerin acil ve kapsamlı çözüm çağrılarına karşın, kirlilikle mücadelede etkin adımların yetersiz kaldığı gözlemleniyor.
Denizdeki Çöp Dağları: Balıkçıların Umutları Tükeniyor
Rize'de kıyı balıkçılığı yapan vatandaşlar, denizlere ve derelere gelişigüzel bırakılan atıklar nedeniyle büyük zorluklar yaşıyor. Özellikle yağışlarla birlikte derelerden Karadeniz'e taşınan evsel atıklar, ağaç parçaları ve çeşitli çöpler, balıkçıların avlanmak için kullandığı ağlara takılarak ciddi sorunlara yol açıyor. Rize Engindere Su Ürünleri Kooperatifi'ne kayıtlı balıkçı Şaban Aktepe, denize bıraktığı ağları topladığında karşılaştığı manzarayı 'çevre kirliliği' olarak nitelendirerek vatandaşlara çevre temizliği konusunda çağrıda bulundu.
Bu durum, balıkçıların günlük çalışmalarını güçleştirirken, aynı zamanda denizdeki balık popülasyonunu da olumsuz etkiliyor. Deniz tabanındaki yaşam alanlarının kirlilik nedeniyle zarar görmesi, balıkların üremesini engelleyerek gelecek nesillerin geçim kaynağını da tehdit altına alıyor.
💡 Balıkçıların Acı Gerçeği: "Balık beklerken çöple karşılaşıyoruz. Lütfen çöplerinizi derelere ve denize atmayın!" diye isyan eden balıkçılar, yaşadıkları mağduriyeti en çarpıcı şekilde dile getiriyor.
Kirliliğin Kaynakları: Nereden Geliyor Bu Atıklar?
Rize'deki deniz kirliliğinin tek bir nedeni bulunmuyor; şehirleşme, atık yönetimi eksiklikleri ve bilinçsizlik bir araya gelerek vahim bir tablo oluşturuyor. Başlıca kirlilik kaynakları şu şekilde sıralanabilir:
- Evsel ve Kentsel Atıklar: Nüfusun kıyılarda yoğunlaşması, yetersiz atık yönetimi ve çöplerin nehir yataklarına ya da doğrudan kıyıya dökülmesi en büyük etkenlerden biri. Rize sahillerinde sıkça karşılaşılan bu durum, estetik görünümün yanı sıra ekolojik dengenin de bozulmasına neden oluyor.
- İnşaat ve Hafriyat Atıkları: Kentsel dönüşüm kapsamında yıkılan binaların demirleri ayrıldıktan sonra beton ve molozlarının denize döküldüğü iddiaları, kirlilik sorununu daha da derinleştiriyor.
- Arıtılmamış Kanalizasyon ve Sanayi Atıkları: Bazı bölgelerde lağım sularının doğrudan liman içine akması, hem kötü kokuya hem de deniz suyu kalitesinin düşmesine yol açıyor.
- Balıkçılık Faaliyetlerinden Kaynaklanan Atıklar: Özellikle palamut gibi bol avlanan balıkların istifleme sırasında ezilmesi veya ihtiyaç fazlası balıkların bazı büyük tekneler tarafından denize dökülmesi, Pazar ilçesi Kirazlık Limanı'nda olduğu gibi 'balık mezarlığı' görüntülerine ve ağır kokuya neden olabiliyor. Ayrıca, balıkçı teknelerinden kaynaklanan balık yağı atıkları da denizde oksijen seviyesini düşürerek deniz canlılarını tehdit ediyor.
- Kafes Balık Çiftlikleri: Pazar ilçesinin Balıkçılar Köyü (Zelek) sakinleri, kurulmak istenen kafes tipi balık çiftliklerinin atık ve yem kalıntılarıyla deniz dibini kirleteceği, doğal balık popülasyonunu azaltacağı endişesiyle protestolar düzenliyor.
- Mikroplastik Kirliliği: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi'nin araştırmaları, Karadeniz'deki yedi ticari balık türünde (hamsi, istavrit, mezgit, palamut, lüfer, barbun, zargana) mikroplastik tüketimini rapor ederek bu küresel sorunun Rize denizlerindeki varlığını kanıtlıyor.
Yetkililerden Adımlar ve Halktan Tepkiler
Deniz kirliliği konusunda yerel ve ulusal düzeyde çeşitli çalışmalar yürütülüyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, deniz çöpleriyle mücadele için eylem planları geliştiriyor; bu planlar arasında balıkçılar için farkındalık eğitimleri, deniz dibi temizlik etkinlikleri ve tarımsal atıkların denize ulaşmasını engelleme faaliyetleri yer alıyor. Rize İl Özel İdaresi'nin de yer aldığı "Temiz Nehirler - Temiz Deniz" gibi projeler, Karadeniz'deki kirliliğin azaltılmasına yönelik kamu bilinci oluşturmayı hedefliyor.
Ancak bu çabalara rağmen, kirliliğin boyutu halkın tepkisini de beraberinde getiriyor. Rize'nin Bozkale Mahallesi sakinleri sahil kenarına dökülen çöpleri protesto ederken, Pazar ilçesinde tonlarca palamudun denize dökülmesiyle oluşan kirlilik sonrası belediye ve kooperatif iş birliğiyle temizlik çalışmaları yapıldı. Hatta Sağlık Bakanlığı'nın Rize Belediyesi Sosyal Tesisleri Alipaşa Kadınlar Plajı için açıkladığı deniz suyu analiz sonuçlarındaki tutarsızlıklar dahi kamuoyunda soru işaretleri oluşturdu.
Acil Çağrı: Temiz Bir Deniz İçin Seferberlik Zamanı
Rize denizlerindeki kirlilik, sadece balıkçıların geçimini değil, tüm ekosistemi ve insan sağlığını doğrudan etkiliyor. Uzmanlar, plastik kullanımının azaltılması, atık yönetimi politikalarının güçlendirilmesi, endüstriyel ve evsel atık suların arıtılması ve toplumda çevre bilincinin artırılmasının hayati önem taşıdığını vurguluyor. Denizlerin korunması, gelecek nesillere temiz bir miras bırakmak adına Rize için stratejik bir öncelik olmalıdır.
Bu tablo karşısında, Rize'nin mavi sularının tekrar berraklaşması için sadece yetkililerin değil, her bir bireyin üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmesi, derelere ve denize atık bırakmaktan kaçınması gerekiyor. Aksi takdirde, Karadeniz'in bereketi ve doğal güzellikleri geri dönülmez bir şekilde yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalacak.

